(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 118

॥ శ్రీః ॥
6.118. అధ్యాయః 118
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
భీష్మపరాక్రమవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-118-0x(4238)(44290)
అసంవ్యూఢేష్వనీకేషు భూయిష్ఠమనువర్తిషు ।
బ్రహ్మలోకపరాః సర్వే సమపద్యంత భారత ॥ 6-118-1(44291)
చ హ్యనీకమనీకేషు సమసంజత సంకలే ।
రథా న రథిభిః సార్ధం పాదాతా న పదాతిభిః ॥ 6-118-2(44292)
అశ్వా నాశ్వైరయుధ్యంత గజా న గజయోధిభిః ।
ఉన్మత్తవన్మహారాజ యుధ్యంతే తత్ర భారత ॥ 6-118-3(44293)
మహాన్వ్యతికరో రౌద్రః సేనయోః సమపద్యత ।
నరనాగగణేష్వేవం వికీర్ణేషు చ సర్వశః ॥ 6-118-4(44294)
క్షయే తస్మిన్మహారౌద్రే నిర్విశేషమజాయత ।
తతః శల్యః కృపశ్చైవ చిత్రసేనశ్చ భారత ॥ 6-118-5(44295)
దుఃశాసనో వికర్ణశ్చ రథానాస్థాయ భాస్వరాన్ ।
పాండవానాం రణే శూరా ధ్వజినీం సమకంపయన్ ॥ 6-118-6(44296)
సా వధ్యమానా సమరే పాండుసేనా మహాత్మభిః ।
త్రాతారం నాధ్యగచ్ఛద్వై మంజమానేవ నౌర్జంలే ॥ 6-118-7(44297)
యథా హి శైశిరః కాలో గవాం మర్మాణి కృంతతి।
తథా పాండుసుతానాం వై భీష్మో మర్మాణి కృంతతి 6-118-8(44298)
తథైవ తవ సైన్యస్య పార్థేన చ మహాత్మనా।
నవమేఘప్రతీకాశాః పాతితా బహుధా గజాః ॥ 6-118-9(44299)
మృద్యమానాశ్చ దృశ్యంతే పార్థేన నరయూథపాః ।
ఇషుభిస్తాడ్యమానాశ్చ నారాచైశ్చ సహస్రశః ॥ 6-118-10(44300)
పేతురార్తస్వరం ఘోరం కృత్వా తత్ర మహాగజాః ।
ఆనద్ధాభరణైః కాయైర్నిహతానాం మహాత్మనాం ॥ 6-118-11(44301)
ఛన్నమాయోధనం రేజే శిరోభిశ్చ సకుండలైః । 6-118-12bతస్మిన్నేవ మహారాజ మహావీరవరక్షయే ॥ 6-118-12(44302)
భీష్మే చ యుధి విక్రాంతే పాండవే చ ధనంజయే ।
తే పరాక్రాంతమాలోక్య రాజన్యుధి పితామహం ॥ 6-118-13(44303)
అభ్యవర్తంత తే పుత్రాః సర్వే సైన్యపురస్కృతాః ।
ఇచ్ఛంతో నిధనం యుద్ధే స్వర్గం కృత్వా పరాయణం ॥ 6-118-14(44304)
పాండవానభ్యవర్తంత తస్మిన్వీరవరక్షయే ।
పాండవాపి మహారాజ స్మరంతో వివిధాన్బహూన్ ॥ 6-118-15(44305)
క్లేశాన్కృతాన్సపుత్రేణ త్వయా పూర్వం నరాధిప ।
భయం త్యక్త్వా రణే శూరా బ్రహ్మలోకాయ తత్పరాః ॥ 6-118-16(44306)
తావకాంస్తవ పుత్రాంశ్చ యోధయంతి ప్రహృష్టవత్।
సేనాపతిస్తు సమరే ప్రాహ సేనాం మహారథః ॥ 6-118-17(44307)
అభిద్రవత గాంగేయం సోమకాః సృంజయైః సహ ।
సేనాపతివచః శ్రుత్వా సోమకాః సృంజయాశ్చ తే ॥ 6-118-18(44308)
అభ్యద్రవంత గాంగేయం శరవృష్ట్యా సమాహతాః ।
వధ్యమానస్తతో రాజన్పితా శాంతనవస్తవ ॥ 6-118-19(44309)
అమర్షవశమాపన్నో యోధయామాస సృంజయాన్।
తస్య కీర్తిమతస్తాత పురా రామేణ ధీమతా॥ 6-118-20(44310)
సంప్రదత్తాఽస్త్రశిక్షా వై పరానీకవినాశనీ ।
స తాం విద్యామధిష్ఠాయ కుర్వంతపరబలక్షయం ॥ 6-118-21(44311)
అహన్యహని పార్థానాం వృద్ధః కురుపితామహః ।
భీష్మో దశసహస్రాణి జఘాన పరవీరహా ॥ 6-118-22(44312)
తస్మింస్తు దశమే ప్రాప్తే దివసే భరతర్షభ ।
ఏకో భీష్మో హి మత్స్యేషు పాంచాలేషు చ సంయుగే ॥ 6-118-23(44313)
గజాశ్వమమితం హత్వా హత్వా సప్త మహారథాన్ ।
హత్వా పంచసహస్రాణి రథానాం ప్రతిపామహః ॥ 6-118-24(44314)
నరాణాం చ మహాయుద్ధే సహస్రాణి చతుర్దశ ।
దంతినాం చ సహస్రాణి హయానామయుతం పునః ॥ 6-118-25(44315)
శిక్షబలేన న్యహనత్పితా తవ విశాంపతే ।
తతః సర్వమహీపానాం క్షపయిత్వా వరూథినీం ॥ 6-118-26(44316)
విరాటస్య ప్రియో భ్రాతా శతానీకో నిపాతితః।
శతానీకం చ సమరే హత్వా భీష్మః ప్రతాపవాన్ ॥ 6-118-27(44317)
సహస్రాణి మహారాజ రాజ్ఞాం భల్లైరపాతయత్।
ఉద్విగ్నాః సమరే యోధా విక్రోశంతి ధనంజయం ॥ 6-118-28(44318)
యే చ కేచన పార్థానామభియాతా ధనంజయం ।
రాజానో భీష్మమాసాద్య గతాస్తే యమసాదనం ॥ 6-118-29(44319)
కిరందశ దిశో భీష్మః శరజాలైః సమంతతః ।
అతీత్య సేనాం పార్థానామవతస్థే చమూముఖే ॥ 6-118-30(44320)
స కృత్వా సుమహత్కర్మ తస్మిన్వై దశమేఽహని।
సేనయోరంతరే తిష్ఠన్ప్రగృహీతశరాసనః ॥ 6-118-31(44321)
న చైనం పార్థివాః కేచిచ్ఛక్తా రాజన్నిరీక్షితుం ।
మధ్యం ప్రాప్తం యథా గ్రీష్మే తపంతం భాస్కరం దివి ॥ 6-118-32(44322)
యథా దైత్యచమూం శక్రస్తాపయామాస సంయుగే ।
తథా భీష్మః పాండవేయాంస్తాపయామాస భారత ॥ 6-118-33(44323)
తథా చైనం పరాక్రాంతమాలోక్య మధుసూదనః।
ఉవాచ దేవకీపుత్రః ప్రీయమాణో ధనంజయం ॥ 6-118-34(44324)
ఏష శాంతనవో భీష్మః సేనయోరంతరే స్థితః ।
సన్నిహత్య బలాదేనం విజయస్తే భవిష్యతి ॥ 6-118-35(44325)
బలాత్సంస్తంభయస్వైనం యత్రైషా భిద్యతే చమూః ।
న హి భీష్మశరానన్యః సోఢుముత్సహతే విభో ॥ 6-118-36(44326)
తతస్తస్మిన్క్షణే రాజంశ్చోదితో వానరధ్వజః ।
సధ్వజం సరథం సాశ్వం భీష్మమంతర్దధే శరైః ॥ 6-118-37(44327)
స చాపి కురుముఖ్యానామృషభః పాండవేరితాన్।
సరవ్రతైః శరవ్రాతాన్బహుధా విదుధావ తాన్ ॥ 6-118-38(44328)
తతః పాంచాలరాజశ్చ ధృష్టకేతుశ్చ వీర్యవాన్ ।
పాండవో భీమసేనశ్చ ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ॥ 6-118-39(44329)
యమౌ చ చేకితానశ్చ కేకయాః పంచ చైవ హ ।
సాత్యకిశ్చ మహాబాహుః సౌభద్రోఽథ ఘటోత్కచః ॥ 6-118-40(44330)
ద్రౌపదేయాః శిఖండీ చ కుంతిభోజశ్చ వీర్యవాన్ ।
విరాటశ్చ మహారాజ పాండవేయా మహాబలాః ॥ 6-118-41(44331)
ఏతే చాన్యే చ బహవః పీడితా భీష్మసాయకైః ।
సముద్ధృతాః ఫల్గునేన నిమగ్నాః శోకసాగరే ॥ 6-118-42(44332)
తతః శిఖండీ వేగేన ప్రగృహ్య పరమాయుధం।
భీష్మమేవాభిదుద్రావ రక్ష్యమాణః కిరీటినా ॥ 6-118-43(44333)
తతోఽస్యానుచరాన్హత్వా సర్వాన్రణవిభాగవిత్ ।
భీష్మమేవాభిదుద్రావ బీభత్సురపరాజితః ॥ 6-118-44(44334)
సాత్యకిశ్చేకితానశ్చ ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ।
విరాటో ద్రుపదశ్చైవ మాద్రీపుత్రౌ చ పాండవౌ ॥ 6-118-45(44335)
దుద్రువుర్భీష్మమేవాజౌ రక్షితా దృఢధన్వనా ।
అభిమన్యుశ్చ సమరే ద్రౌపద్యాః పంచ చాత్మజాః ॥ 6-118-46(44336)
దదృశుః సమరే భీష్మం సముద్యతమహాయుధం ।
తే సర్వే దృఢధన్వానః సంయుగేష్వపలాయినః ॥ 6-118-47(44337)
బహుధా భీష్మమానర్చ్ఛుర్మార్గణైః క్షతమార్గణైః ।
విధూయ తాన్బాణగణాన్యే ముక్తాః పార్థివోత్తమైః ॥ 6-118-48(44338)
పాండవానామదీనాత్మా వ్యగాహత వరూథినీం ।
చక్రే శరవిఘాతం చ క్రీడన్నివ పితామహః ॥ 6-118-49(44339)
నాభిసంధత్త పాంచాల్యే స్మయమానో ముహుర్ముహుః ।
స్త్రీత్వం తస్యానుసంస్మృత్య భీష్మో బాణాఞ్శిఖండినే ॥ 6-118-50(44340)
జఘాన ద్రుపదానీకే రథాన్సప్త మహారథః ।
తతః కిలకిలాశబ్దః క్షణేన సమభూత్తదా ॥ 6-118-51(44341)
మత్స్యపాంచాలచేదీనాం తమేకమభిధావతాం ।
తే నరాశ్వరథవ్రాతైర్మార్గణైశ్చ పరంతప ॥ 6-118-52(44342)
తమేకం ఛాదయామాసుర్మేఘా ఇవ దివాకరం ।
భీష్మం భాగీరథీపుత్రం ప్రతపంతం రణే రిపూన్ ॥ 6-118-53(44343)
తతస్తస్య చ తేషాం చ యుద్ధే దేవాసురోపమే ।
కిరీటీ భీష్మమానర్చ్ఛ పురస్కృత్య శిఖండినం ॥ ॥ 6-118-54(44344)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి దశమదివసయుద్ధే అష్టాదశాధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

6-118-1 అనివర్తిషు ఇతి ఝo పాఠః ॥
6-118-4 వ్యతికరః క్షోభః ॥
6-118-49 అదీనాత్మా అక్షీణస్వభావః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.